Ynglŷn ag Aberafan

aberavon-mapErs ei chreu ym 1918, mae sedd seneddol Aberafan wedi bod yn nwylo Llafur a Dr Hywel Francis yw’r AS ar hyn o bryd, ar ôl cael ei ethol am y tro cyntaf yn 2001. Ers sefydlu Cynulliad Cenedlaethol Cymru ym 1999, mae etholaeth Aberafan wedi’i chynrychioli gan Lafur yn y Senedd hefyd a Dr Brian Gibbons oedd ei Haelod Cynulliad cyntaf, a roddodd y gorau iddi yn 2011 ar ôl cynrychioli Aberafan am dri thymor.

Mae gennym dreftadaeth ddiwydiannol falch sydd wedi llywio ein hanes, ein tirwedd ac, ar raddfa ehangach, mae’r dur a weithgynhyrchir yma a’r glo a gloddir yma wedi helpu i lywio’r byd. Mae’r bobl yn ein cymuned yn ganolog i etifeddiaeth wych Aberafan: Pobl fel y diweddar Richard Burton, Syr Anthony Hopkins, Mavis Nicholson, Michael Sheen a’r digrifwr Rob Brydon, sydd wedi bod yn flaenllaw ym myd y celfyddydau ac adloniant. Yn yr un modd, mae’r cyn wleidyddion amlwg wedi cynnwys y Prif Weinidog Llafur cyntaf erioed, Ramsey Macdonald (1922-29), a Syr John Morris (1959-2001) a wasanaethodd fel Ysgrifennydd Gwladol Cymru a Thwrnai Cyffredinol. Yn y Cynulliad, bu Dr Gibbons (1999-2011) yn Weinidog yn Llywodraeth Cymru am 9 mlynedd.

Mae’r etholaeth wedi’i lleoli yn rhan ddwyreiniol Cyngor Bwrdeistref Sirol Castell-nedd Port Talbot. Er bod yr ardal yn enwog am ei threftadaeth drefol a diwydiannol, mae’n cynnwys sawl ardal o harddwch naturiol eithriadol hefyd, gan gynnwys Parc hanesyddol Margam, Cwm is-Alpaidd Afan a threfi diwydiannol pwysig Llansawel, Sgiwen, Cwmafan a Thaibach. Yng Nghwm Afan Uchaf, mae Parc Coedwigaeth Afan yn creu enw da i’w hun am feicio mynydd, cerdded a diddordebau awyr agored amrywiol. Mae’n gartref hefyd i Amgueddfa Lowyr Cymru. Am ragor o wybodaeth am ymweld â Chastell-nedd Port Talbot, ewch i www.neath-porttalbot.gov.uk/tourism/

Mae’r diwydiant dur traddodiadol yn bwysig i Aberfan o hyd ac mae Aberavon Tata Steel yn cyflogi mwy na 3,000 o weithwyr. Mae’r rhan fwyaf o’r gweithgarwch diwydiannol wedi’i leoli yn ochr orllewinol Port Talbot ger Stad Ddiwydiannol Baglan a Pharc Ynni blaenllaw newydd Baglan. Yn yr un modd, gallai datblygu Harbour Way agor hen ardal y dociau ar gyfer adennill a datblygu, gan arwain at gyfleoedd cyffrous yn Aberafan. Mae’r gwaith adennill diwydiannol yn Llandarsi, cyn safle hen burfa BP, eisoes yn arwain at gyfleoedd chwaraeon, hamdden a busnes newydd y mae disgwyl iddynt dyfu dros y pump i ddeng mlynedd nesaf. Rwy’n falch iawn o gael dweud bod ein clwb rygbi a’n timau pêl-droed ymhlith y gorau yng Nghymru. Yn wir, Port Talbot yw’r unig dref yng Nghymru i gael dau dîm yn Uwch-gynghrair Cymru, Port Talbot ac Afan Lido. Maent yn cael eu cefnogi’n dda gan lawer o glybiau lleol yn yr ardal. Mae’r etholaeth yn gartref i nifer o glybiau bocsio hefyd sy’n meithrin llawer o bencampwyr Cymru yn gyson.

Ar hyn o bryd, mae 51,034 o etholwyr yn etholaeth Aberafan, ac mae dros 11% o’r rhain yn siarad Cymraeg. Mae Aberafan yn ardal Cronfa Gydgyfeirio’r UE y Gorllewin a’r Cymoedd ac mae nifer o 13 ward etholaethol yr etholaeth yn rhan o raglen Cymunedau yn Gyntaf y Cynulliad. Mae adnewyddu cymdeithasol ac economaidd yn her fawr drwy’r etholaeth ac yn her sy’n hynod bwysig i mi fel yr aelod Cynulliad dros yr ardal.